Kakao ceremonialne – co to jest i czym różni się od zwykłego kakao

Co to jest kakao ceremonialne?

Kakao ceremonialne to pasta z całych, minimalnie przetworzonych ziaren kakaowca (Theobroma cacao). Najczęściej ma postać twardego bloku albo pastylek, które rozpuszcza się w gorącym płynie. Co istotne, jest to czyste, stuprocentowe kakao, bez dodatku cukru, mleka w proszku, tłuszczów utwardzonych czy aromatów.

W odróżnieniu od popularnego kakao w proszku zawiera całe zmielone ziarno wraz z jego naturalnym tłuszczem, czyli masłem kakaowym. To dlatego po rozpuszczeniu daje gęsty, aksamitny napój, a nie rzadki płyn jak kakao instant rozprowadzone w mleku.

Sama nazwa nawiązuje do tradycji picia kakao w kulturach Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie napój z ziaren kakaowca przygotowywano i spożywano od stuleci. Dziś określenie „ceremonialne" odnosi się przede wszystkim do jakości i formy produktu, czyli czystego, minimalnie przetworzonego kakao z ziaren o znanym pochodzeniu.

Jak powstaje kakao ceremonialne

Droga od owocu kakaowca do bloku kakao ceremonialnego jest dłuższa, niż mogłoby się wydawać, i to właśnie ona w dużej mierze decyduje o jakości produktu. Wszystko zaczyna się od zbioru dojrzałych owoców i wydobycia z nich ziaren wraz z otaczającym je miąższem. Następnie ziarna poddaje się fermentacji, podczas której rozwija się ich charakterystyczny smak i aromat. Po fermentacji ziarna suszy się, najczęściej na słońcu, a potem łagodnie prażone, zwykle w niższych temperaturach niż przy produkcji masowej czekolady. Na końcu obłuskane ziarna miele się tak długo, aż powstanie gładka, płynna masa kakaowa, którą formuje się w bloki lub pastylki i pozostawia do zastygnięcia.

Ważne! Dobre kakao ceremonialne nie jest odtłuszczane, alkalizowane ani mieszane z dodatkami. To po prostu zmielone, całe ziarno, dlatego zachowuje pełnię swojego naturalnego tłuszczu i intensywny smak.

Czym różni się od zwykłego kakao i czekolady

To pytanie, które pada najczęściej, więc rozłóżmy różnice na czynniki pierwsze. W praktyce mówimy o trzech zupełnie różnych produktach:

• Kakao w proszku – powstaje po wytłoczeniu z masy kakaowej większości tłuszczu (masła kakaowego). Często jest dodatkowo alkalizowane (proces zwany dutchingiem), żeby złagodzić smak i ujednolicić kolor. Jest sypkie, odtłuszczone i mocno przetworzone.
• Kakao ceremonialne – to cała masa kakaowa z zachowanym tłuszczem, bez odtłuszczania i bez alkalizacji. Ma postać bloku lub pastylek i stuprocentowy skład.
• Czekolada – to masa kakaowa z dodatkiem cukru, a w przypadku czekolady mlecznej także mleka, często również emulgatorów i dodatkowego tłuszczu. Jest słodka i przeznaczona do jedzenia, a nie do przygotowywania napoju.

Najprościej ujmując: kakao w proszku jest odtłuszczone i przetworzone, czekolada jest dosłodzona, a kakao ceremonialne to po prostu całe, czyste ziarno. Stąd biorą się różnice w składzie, gęstości, smaku i sposobie użycia.

Jak smakuje kakao ceremonialne?

Tu czeka największe zaskoczenie osoby przyzwyczajone do słodkiego kakao z dzieciństwa. Kakao ceremonialne jest wyraźnie gorzkie i intensywne, z głębokim, lekko ziemistym profilem. W zależności od pochodzenia ziaren można w nim wyczuć nuty owocowe, orzechowe, korzenne czy nawet lekko kwiatowe, podobnie jak w przypadku kawy z różnych regionów świata. Konsystencja napoju również jest inna. Dzięki zachowanemu masłu kakaowemu kakao ceremonialne daje gęsty, gładki i sycący napój, który otula podniebienie. To nie jest lekki, rzadki napój, tylko coś zdecydowanie bardziej treściwego, co pije się powoli i w mniejszych porcjach. Warto wiedzieć, że bez dodatków kakao ceremonialne nie jest słodkie. Jeśli ktoś dopiero zaczyna swoją przygodę z tym produktem, na początku zwykle dodaje odrobinę naturalnego słodzika, żeby oswoić wyrazistą gorycz.

Wybór dobrego kakao ceremonialnego

1. Na rynku jest coraz większy wybór, więc warto wiedzieć, na co zwracać uwagę. Przede wszystkim sprawdzaj skład: dobre kakao ceremonialne to sto procent kakao, bez cukru, mleka i dodatków. Im krótszy skład, tym lepiej.
2. Drugi ważny element to pochodzenie. Wartościowe produkty zwykle mają podane źródło ziaren, czyli konkretny kraj czy region, a często także informację o pojedynczym pochodzeniu (single origin). Zwróć też uwagę na formę: blok lub pastylki świadczą o tym, że masz do czynienia z całą masą kakaową, a nie z proszkiem. Pomocny bywa również certyfikat ekologiczny (BIO), który mówi o sposobie uprawy.
3. Na koniec praktyczna kwestia: kakao z zachowanym tłuszczem najlepiej przechowywać w suchym, chłodnym miejscu, z dala od silnych zapachów, bo masło kakaowe potrafi je z otoczenia przejąć.

Jak przygotować kakao ceremonialne krok po kroku

Przygotowanie jest proste, choć rządzi się kilkoma zasadami. Na jedną porcję odważ zwykle od 20 do 40 gramów kakao, w zależności od tego, jak mocny napój lubisz. Posiekaj blok lub odmierz pastylki i zalej je gorącym, ale nie wrzącym płynem, w ilości około 150–250 ml.

Jako płyn sprawdza się woda albo mleko roślinne, na przykład owsiane, migdałowe czy kokosowe. Całość podgrzewaj delikatnie i mieszaj, aż kakao się rozpuści, a najlepiej zmiksuj ją krótko spieniaczem lub blenderem, żeby uzyskać gładką, jednolitą i lekko spienioną konsystencję.

Teraz dodatki, które budują smak. Klasykiem jest szczypta cynamonu, a tutaj warto sięgnąć po cynamon cejloński, który ma delikatniejszy, słodszy i bardziej subtelny profil niż ostrzejsza, popularna kasja. Dobrze komponują się też wanilia, szczypta chili dla rozgrzewającej nuty albo odrobina miodu czy zmiksowanego daktyla dla złagodzenia goryczy.

Jedna rzecz, której lepiej nie robić: nie zagotowuj kakao. Gwałtowne gotowanie nie jest potrzebne, a napój smakuje najlepiej, gdy jest po prostu dobrze ciepły i starannie rozprowadzony.

Kakao ceremonialne – co warto pamiętać?

Kakao ceremonialne jest intensywne i sycące, dlatego pije się je w niewielkich porcjach, a nie kubkami jak rozcieńczone kakao instant. Dla wielu osób jedna mniejsza filiżanka w zupełności wystarcza. Warto też pamiętać, że ziarna kakaowca naturalnie zawierają związki o łagodnie pobudzającym działaniu, dlatego część osób woli nie pić kakao ceremonialnego późnym wieczorem, podobnie jak rezygnuje się wtedy z kawy. To kwestia indywidualna i każdy może to dopasować do siebie.

Pamiętaj! Kakao ceremonialne to produkt spożywczy i element kulinarnej przyjemności, a nie środek leczniczy, i tak właśnie warto do niego podchodzić.

Kakao ceremonialne to czyste, minimalnie przetworzone kakao z całych ziaren, które różni się od kakao w proszku zachowanym tłuszczem, a od czekolady brakiem cukru i dodatków. Ma intensywny, gorzki smak i gęstą konsystencję, a jego przygotowanie sprowadza się do rozpuszczenia odważonej porcji w gorącym płynie i doprawienia do smaku. Jeśli chcesz spróbować, najważniejsze jest dobre kakao i kilka prostych dodatków. Wartościowe kakao ceremonialne, cynamon cejloński i inne naturalne produkty znajdziesz w sklepie ze zdrową żywnością Dziewczyny w Spódnicach.